|
Afrikablues in Borne 2008
Rocking & Stomping/R&S
Datum: woensdag 7 mei 2008
Plaats: Borne
Locatie: De Bijenkorf
We kunnen net op tijd de zaal in sluipen. Het licht is al uit. Gelukkig
zijn er nog twee lege stoelen aan het gangpad. Het zeer beschaafde
publiek is muisstil. Dan komen drie fraai uitgedoste muzikanten het
podium op. De elektrische gitaar en de basgitaar worden even
uitgeprobeerd. Er gaat een emmer water in een grote halve kalebas. Een
wat kleinere kalebashelft komt met de open kant op het water te liggen
en voilà, de ritmesectie is klaar.
Hier treden op Etran Finatawa uit Niger, aangekondigd als ‘Afrikaanse
blues’. De drie mannen zijn gekleed in tulband en een lang gewaad dat
net het gezicht vrijlaat. De combinatie met de traditionele kleding en
de elektrische gitaar is even wennen. Hun gezang is enigszins traag,
eentonig, melancholiek. Soms wat jazzy. Het harmonieert heel goed met
de klanken van de elektrische gitaar die op een tamelijk eigenzinnige,
tokkelende manier bespeeld wordt. De basgitarist gedraagt zich nog het
meest als een moderne popmuzikant. Hij legt een mooi melodieus tapijt
onder de muziek. Na het eerste nummer wordt het drietal versterkt met
nog drie muzikanten die heel anders gekleed zijn. Zij dragen een
hoofdtooi met een lange veer, over de schouders een tuniek met om de
heupen een leren lap die bijna tot de grond hangt. Kruislings over de
borst hangen lange kralenkettingen maar het meest opvallende is hun
beschilderde gezicht. Het zijn een zanger en twee percussionisten. De
zanger heeft aan zijn been een metalen rammelaar die hij heel effectief
weet te gebruiken om accenten te leggen.
De bandleider stelt zijn collega’s voor in het Frans maar verder wordt
er geen uitleg gegeven. De teksten zouden gaan over de nostalgie van
het nomadenleven, het isolement, het uitgestrekte landschap, de liefde,
de feesten enzovoort.
We zien hier muzikanten uit twee stammen: Touaregs met de tulband en
Wodaabe met het beschilderde gezicht. De Wodaabe hebben alleen een
zang- en danstraditie. De dans is tamelijk statig en ook een beetje
statisch met kleine bewegingen. Je kunt zien dat ze soms bijvoorbeeld
een vogel imiteren. Naar het eind van het concert wordt het dansen iets
vrijer. De Touaregs begeleiden hun liederen traditioneel met
percussie-instrumenten maar hebben al in de jaren ‘70 van de vorige
eeuw de elektrische gitaar ontdekt. De muzikanten nemen vaak elkaars
instrument over en blijken zowel op gitaar als op de percussie en een
enkel blaasinstrument hun mannetje te staan.
Veel van de liederen lijken op een soort beurtzang. De voorzanger zet
in de rest volgt of antwoordt en dat alles in veelvuldige herhalingen
met telkens subtiele variaties. De Wodabeezanger heeft een wonderlijke
doordringende wat klaaglijke stem. De samenzang is eenstemmig. De
ritmesectie speelt intussen energiek en gevarieerd maar staat wel
helemaal ten dienste van de zang. Misschien is deze muziek nog het
beste te omschrijven als hypnotiserend.
Waarom wordt dit blues genoemd? Waarschijnlijk vanwege de melancholieke
ondertoon. Ik zie weinig expressie bij de muzikanten. Soms glijdt er
een glimlachje over een gezicht maar meer niet. Als westerling die zich
het leven in de woestijn niet echt kan voorstellen is het moeilijk om
deze muziek echt te doorgronden en op waarde te schatten.
Terwijl ik zit te kijken, denk ik: als ze straks klaar zijn dan doen ze
dat mooie gewaad uit en trekken ze een spijkerbroek aan en dan zijn het
gewone jongens. Iets wat ik ze overigens van harte gun.
Aafke de Wijk
Rocking & Stomping/R&S
|